تغذیه سالم برای سالمند و بیمار؛ رژیم عملی، پروتئین کافی و ویتامین‌های ضروری
از افزایش وزن ناخواسته و کمبود پروتئین گرفته تا رژیم اختصاصی دیابت، کلیه و نارسایی قلبی؛ همه‌چیز بر اساس آخرین دستورالعمل‌های تغذیه بالینی.
محتوای مسئولانه
بدون جایگزینی مشاوره پزشکی
تغذیه، پایه اصلی درمان در تمام بیماری‌ها
در پزشکی امروز، هیچ برنامه درمانی بدون رژیم غذایی مناسب کامل نمی‌شود. در سالمندی به دلیل کاهش بافت ماهیچه‌ای (Sarcopenia)، کاهش توانایی طعم و بو، کمبود اسید معده و اثرات داروهای متعدد، تغذیه صحیح اهمیت چندبرابر پیدا می‌کند. کمبود پروتئین و ویتامین D دو مورد از شایع‌ترین کمبودها در جامعه سالمند ایران است و هر دو منجر به کاهش استقامت، سقوط و تشدید آلزایمر می‌شوند.
با این حال رژیم غذایی نباید سخت‌گیرانه و طعام‌سوز باشد. هدف سالمندیار ارائه الگوهای غذایی است که هم از نظر علمی به‌روز باشند و هم متناسب با سلیقه، بودجه و فرهنگ غذایی خانواده ایرانی قابل اجرا باشند.
محتوای این بخش جنبه آموزشی دارد و جایگزین مشاوره مستقیم با پزشک یا پرستار مجرب نمی‌شود. در صورت بروز علائم نگران‌کننده، حتماً به مراکز درمانی معتبر مراجعه کنید.
پروتئین روزانه
۱ تا ۱٫۲ گرم
برای هر کیلوگرم وزن بدن سالمند
ویتامین D
۱۰۰۰ واحد
تقریباً در اکثر افراد بالای ۵۰ سال کمبود دارد
آب روزانه
۱۵۰۰ سی‌سی
حداقل آب موردنیاز برای جلوگیری از یبوست و گرفتگی
جنبه‌های کلیدی تغذیه سالم
روی هر موضوع برای مطالعه بیشتر کلیک کنید
پروتئین کافی و جلوگیری از سارکوپنی
1 مقالهمنابع پروتئین ایرانی، میزان موردنیاز و تقسیم آن در سه وعده.
رژیم غذایی دیابت
1 مقالهتعادل کربوهیدرات، کاهش شکر پنهان و جایگزین‌های سالم.
تغذیه در نارسایی کلیه
محدودیت پروتئین، پتاسیم و فسفر با مثال‌های عملی ایرانی.
رژیم قلبی و کم‌نمک
غذاهای کم‌چرب اشباع، جایگزین‌های سالم برای نمک و چربی‌های مفید.
غذاهای مغزی و تقویت حافظه
امگا۳، آنتی‌اکسیدان‌ها و رژیم مدیترانه‌ای برای آلزایمر.
ویتامین‌ها و مکمل‌های ضروری
D، B12، کلسیم، منیزیم و روغن ماهی؛ چه زمانی و چه مقدار.
مقالات تخصصی «تغذیه سالم»
انتخابی از بهترین و کاربردی‌ترین مقالات این بخش
سوالات متداول تغذیه سالم
پاسخ مستقیم به متداول‌ترین سوالات کاربران
افزایش تعداد وعده‌ها به ۵ تا ۶ وعده کوچک به‌جای ۳ وعده بزرگ، زیباسازی ظاهر غذا، خوردن در کنار خانواده، استفاده از ادویه‌ها و سبزیجات معطر، سرو کردن سوپ و دسرهای غنی از پروتئین مثل کشک و ماست و در نهایت بررسی کمبود B12، روی و D کمک می‌کند. در صورت ادامه بی‌اشتهایی باید به پزشک مراجعه کنید.
تخم‌مرغ نرم‌پخ یا همزن دار، حبوبات پخته و له‌شده، ماست و کشک پرچرب، ماهی تن یا ماکیان آب‌پز شده و له‌شده، کره حیوانی، روغن‌کنجد و در صورت نیاز پودر پروتئین وی یا کازئین مناسب با نظر پزشک. پروتئین باید در هر وعده وجود داشته باشد.
خیر. نمک دریا و نمک‌های گیاهی نیز حدود ۹۰ تا۹۵ درصد کلرید سدیم هستند و اثر نامساعدی بر فشار خون شبیه نمک معمولی دارند. تفاوت فقط در مواد معدنی اندکی است که از منابع غذایی بهتر تأمین می‌گردند. جایگزین صحیح نمک، استفاده از لیمو، سرکه سیب، نعنا، پودر دارچین، زعفران و سایر ادویه‌هاست.
افزایش فیبر رژیمی با سیب، گلابی، آلو خشک، انجیر خشک و سبزیجات برگ‌سبز، مصرف حداقل ۱۰ تا ۱۲ لیوان آب و مایعات در روز، حرکت روزانه حتی ۱۰ دقیقه پیاده‌روی و در صورت نیاز مصرف شربت لاکتولوز یا ماکروگول با نظر پزشک. استفاده مداوم از شربت‌های سننا و رهدی توصیه نمی‌شود.
چون افراد سالمند معمولاً کمتر ماهی می‌خورند، مصرف مکمل امگا۳ (حدود ۱ گرم در روز EPA+DHA) می‌تواند به بهبود عملکرد مغز، کاهش دردهای مفصلی و کنترل تری‌گلیسیرید خون کمک کند. البته در صورت مصرف داروهای ضدانعقاد خون مثل وارفارین و کلوپیدوگرل باید با پزشک هماهنگ شود.
به‌عنوان رژیم طولانی‌مدت معمولاً توصیه نمی‌شود چون منجر به کاهش وزن، کاهش توده عضلانی، یبوست، خستگی و در برخی بیماران تشدید نارسایی کلیه می‌شود. در دیابت مقاوم ممکن است به‌صورت کوتاه‌مدت با نظر متخصص استفاده شود اما رژیم متعادل مدیترانه‌ای گزینه بهتری است.
حداقل سه واحد میوه و دو واحد سبز در روز. بهتر است نصف میوه‌ها میوه‌های بومی و کم‌قند مثل سیب، پرتقال، کیوی، هلو و نصف دیگر میوه‌های ملین مثل آلو، انجیر و خرما باشد. سبزیجات باید در هر وعده غذایی به‌صورت خورشت، کباب یا سالاد حضور داشته باشند.
راهنمای بیماری‌ها
تغذیه مناسب، کفایت تنها نیست؛ تطبیق با فرهنگ شما هم مهم است
اگر می‌خواهید برنامه غذایی اختصاصی برای عزیز بیمار شما با توجه به نوع بیماری، سلیقه غذایی ایرانی و بودجه خانواده تنظیم شود، می‌توانید از کارشناسان پرستاری و تغذیه سالمندیار مشاوره رایگان بگیرید.